Facebook




การจัดสภาพโรงงานให้ปลอดภัย
(ENVIRONMENT AND PLANT LAYOUT)

ปัจจัยที่ต้องพิจารณาเกี่ยวกับผังโรงงาน

  • ทางเดินกว้างขวางเพียงพอ
  • การระบายอากาศและการขจัดกลิ่นควันและไอพิษ
  • ทางออกฉุกเฉินทางหนีไฟ 
  • ระบบป้องกันอัคคีภัยและอุปกรณ์ดับเพลิง
  • ความดังของเสียงจากเครื่องจักรกล
  • ความร้อนจากเครื่องจักรกล หรือ แหล่งความร้อน
  • แสงสว่างที่เหมาะสม
  • การป้องกันระบบไฟฟ้าที่เหมาะสม
  • เนื้อที่อำนวยความสะดวกแก่แก่งานซ่อมบำรุง
  • สภาพแวดล้อมทางความรู้สึกของคนงาน

ข้อแนะนำในการพิจารณาวางผังโรงงานเครื่องจักรกล

  • จัดวางเครื่องจักรกลให้ไกล้แหล่งแสงสว่างธรรมชาติ
  • จัดเครื่องจักรกลที่มีขนาดใหญ่ไว้ใกล้ทางเข้าออ
  • จัดเครื่องจักรขนาดใหญ่ไว้ในที่ที่รอก หรือ เครนเข้าไปถึงเพื่อสะดวกต่อการทำงาน
  • จัดเครื่องเจียรไน ในที่ที่ฝุ่น หรือ ประกายไฟไม่แผ่ขยายไปถึง และควรตั้งใกล้ เครื่องกลึง เครื่องเจาะ
  • จัดวางเครื่องมือ อุปกรณ์ประกอบต่าง ๆ รวมทั้งชิ้นส่วนไว้ใกล้เครื่องจักรแต่ละเครื่อง
  • แท่นเลื่อยไฟฟ้าควรเก็บไว้หน้าสโตร์เก็บเหล็กเส้นควรมีที่ว่างมากพอกับการขนย้ายเหล็กท่อนที่มีความ ยาว มากกว่า 6เมตร
  • เครื่องจักรต้องมั่นคงและยึดแน่นกับพื้น
  • สวิตช์ควบคุมการทำงานควรอยู่ในที่ที่ปลอดภัยจากการยืนพิงหรือ กวาดมือไปสัมผัสโดยบังเอิญ สวิตช์ เมนใหญ่ที่ตัดไฟจากสายเมน ควรติดตั้งในตำแหน่งที่เห็นได้ชัดเจน
  • สายไฟที่ต่อมา จากเหนือศีรษะเพื่อลงยังแท่นเครื่องต้องทิ้งระยะห่างอย่างน้อย 7 ฟุต ก่อนหักมุม เพื่อ เดิน ใน แนวระดับ
  • โต๊ะปฏิบัติงานตะไบควรจัดวางไว้ให้สามารถจับชิ้นงานยาว ๆได้ โดยไม่ขัดขวางการทำงานของคนอื่น
  • บริเวณใต้โต๊ะควรปล่อยว่างโล่งไม่ควรเป็นที่จัดเก็บเศษวัสดุเศษชิ้นงานที่ไม่ใช้แล้ว 
  • จัดวางเครื่องจักรดังนี้
    • รถยก หรือ รถเข็นสามารถเข้าใกล้ด้านใดด้านหนึ่งได้ เพื่อประโยชน์ในการขนถ่ายชิ้นส่วนงานซ่อมบำรุง
    • มีช่องว่าง รอบ ๆตัวเครื่องเพียงพอ สำหรับการถอดซ่อมบำรุงต่าง ๆ
    • มีที่ว่างให้คนงานได้ทำงานสะดวกสบาย
    • มีช่องว่างที่เพียงพอต่อการเคลื่อนที่ของชิ้นส่วนของเครื่องจักรที่เคลื่อนตัวไปถึง

ขนาดเสนอแนะสำหรับโต๊ะทำงาน

รายละเอียดสำคัญ

ชาย

หญิง

ความสูงของที่นั่งวัดจากพื้น

45.4

37.4

ช่วงกว้างของที่นั่ง

46.8

37.4

ความสูงของหัวเข่าวัดจากพื้น

52.2

47.1

ช่วงจากหัวไหล่จนถึงที่เท้าแขน

36.3

33.7

ความยาวปลายนิ้วมือถึงปลายข้อศอก

47.5

43.8

ขนาดเสนอแนะสำหรับทางเดิน

  • ทำให้ทางเดินทุกแนวเป็นเส้นตรง
  • ระดับของทางเดินควรเท่ากันและเรียบ ในกรณีต่างระดับควรเชื่อมกันและเรียบ
  • ทำให้ทางเดินอยู่ตรงกลางใช้ได้ทั้งสองข้างของทางเดิน
  • ทำให้ทางเดินที่พบกันข้ามกันเป็นมุมฉาก
  • ทำให้มีความกว้างเหมาะสม
  • ทำให้ทางเดินมีขนาดความกว้างหลายขนาดตามปริมาณการใช้งาน

ขนาดออกแบบมาตรฐานของบริเวณทำงาน

ลักษณะงาน

ขนาดของโต๊ะทำงาน

นั่งทำงาน

นั่งสลับยืน

ยืนทำงาน

พื้นที่ซึ่งมือทำงานไปถึงจากรัศมีไหล่

15

15

18

พื้นที่ทำงานสูงสุดโดยไม่เกิดความล้าจนเกินไป รัศมีในแนวระดับวัดจากข้อศอก

24

30

40

รัศมีในแนวดิ่งวัดจากข้อศอก

24

34

56

ระยะห่างระหว่างคนงาน

30

30-36

36

ความสูงของโต๊ะทำงานสำหรับหญิง

28-30

36-38

38

ความสูงของโต๊ะทำงานสำหรับชาย

30

40-42

42

ความสูงของม้านั่งวัดจากพื้น

18

28

-

ที่เหยียบด้วยเท้าวัดจากพื้น

1-2

8

1-2

ที่วางเท้าวัดจากพื้น สำหรับหญิง

1-2

10

1-2

ที่วางเท้าวัดจากพื้น สำหรับชาย

1-2

8

1-2

ระดับสายตาวัดจากพื้น ชาย

46

56

64

ระดับสายตาวัดจากพื้น หญิง

44

53

50

ความลึกของตู๊เก็บของระดับสายตา ชาย

-

-

26

ความลึกของตู๊เก็บของระดับสายตา หญิง

-

-

22

ขนาดความกว้างของทาเดินในโรงงานขึ้นอยู่กับ

  • ชนิดของสิ่งที่ขนส่งผ่าน อาทิ คน รถเข็น รถลาก วัสดุ หรือเครื่องจักรกล
  • ความถี่ในการใช้งาน ปริมาณการขนส่งที่ผ่านเส้นทางนั้น
  • ความเร็วในการขนส่ง
  • แบบของการจราจรเดินทางเดียว หรือเดิน สอง ทางแนวโน้มที่จะเปลี่ยนแปลงในอนาคต

เสนอแนะขนาดความกว้างทางเดินในโรงงาน


ลักษณะการใช้งาน

ขนาดความกว้าง

คนเดินมือเปล่าสองคนสวนกันได้

ไม่ต่ำกว่า 30 นิ้ว

สำหรับรถเข็น 2 ล้อเดินทางเดียว

ไม่ต่ำกว่า 30 นิ้ว

สำหรับรถเข็น 4 ล้อ ในการขนส่งวัสดุคันเดียว

ความกว้างตัวรถ + 20นิ้ว

สำหรับรถเข็น 4 ล้อ ในการขนส่งวัสดุสวนทางได้

ความกว้างตัวรถทั้ง2คัน + 36 นิ้ว

รถลากด้วยแรงคนที่มีแผ่นรองวัสดุ

5 - 8 ฟุต

รถโฟล์คลิฟท์ขนาด 1 ตัน

8 - 10 ฟุต

รถโฟล์คลิฟท์ขนาด 2 ตัน

10 - 12 ฟุต

รถโฟล์คลิฟท์ขนาด 3 ตัน

12 - 14 ฟุต

ขนาดสำหรับทางลาดและบันไดที่เหมาะสม
มุมลาดเอียงมีค่าที่เหมาะสมดังนี้

  • ทางลาด 0 - 15 ํ กับพื้นระดับ
  • บันไดถาวร 30 -35 ํ กับพื้นระดับ
  • บันไดพาด 75 -90 ํ กับพื้นระดับ

นอกจากนี้แล้ว ยังมีค่าที่ควรหลีกเลี่ยงดังนี้

  • สำหรับบันไดพาด ไม่ควรทำมุมกับแนวระดับน้อยกว่า 50 ํ
  • สำหรับพื้นลาด ไม่ควรทำมุมกับแนวระดับมากกว่า 20 ํ

การออกแบบระบบแสงสว่าง

หลอดไฟฟ้าที่ให้แสงสว่าง มี 3 ชนิด

  • หลอดใช้ไส้ (Incandescent Lamp) เป็นไส้หลอดทังเสตน มี 2 แบบกระเปาะแก้วใสและ กระเปาะแก้วสีขาว และสีต่าง ๆ ประสิทธิภาพต่ำกว่าหลอดแก้วใส มีอายุการใช้งานทั่วไป 1000 ชั่วโมงยกเว้นบางชนิด เช่น หลอด Quartz Iodine มีอายุ 2000 ชั่วโมง ยังจำแนกได้อีกหลายชนิด
  • หลอดใช้สารเรืองแสง (Fluorescent Lamp) อาศัยการเรืองแสงของสารที่ฉาบไว้รอบ ๆผิว ในของหลอด แก้วห่อ หุ้ม ซึ่งเมื่อกระทบกับรังสีอุลตราไวโอเลตจาก ไอปรอทภายในแก้ว จะเรืองแสงออกมามีสีขาว หรือ ใกล้เคียง กับแสงแดด มีประสิทธิภาพดีกว่าหลอดใช้ไส้ ถึง 4 เท่า อายุการใช้งานดีกว่าถึง 10 เท่า เหมาะจะ ใช้ในบริเวณกว้าง
  • หลอดไอโลหะ (Mercury or Sodium Lamp) ปัจจุบันนิยมใช้กันมากลักษณะคล้ายหลอดฟูออเรสเซ็นต์ แต่ทำงานที่ความดันสูงกว่าให้แสงสว่างมากกว่า สีจะเป็นสีเหลือง หรือเขียวขาดสีแดง ปัจจุบันได้ปรับปรุงโดย การเติม สารที่ทำให้ สีที่ขาดเปล่งออกมาให้ครบ

กรณีวิเคราะห์การออกแบบระบบแสงสว่าง
1.แสงกระจายและเกิดเงา มีสาเหตุมาจาก

  • ใช้ไฟแบบหลอกมีไส้มาให้แสงสว่างทั่วไป ทำให้สิ้นเปลือง
  • ตำแหน่งจัดวางทำให้เกิดเงาบังบนชิ้นงาน

ข้อแก้ไข - ใช้หลอดฟูออเรสเซ็นต์ / ใช้โคมไฟติดตั้วเฉพาะจุด
2. เกิดแสงกระจายเข้าตา มีสาเหตุมาจาก

  • ใช้หลอดไฟกลมให้แสงสว่าง โดยไม่มีโคมไฟกั้น ทำให้แสงเข้าตาคน

ข้อแก้ไข - เลือกใช้หลอดฟูออเรสเซ็นท์ ชนิดที่เป็นโคมไฟชุดละ 2 หลอดให้แสงสว่างแทน

3. เกิดเงาบัง มีสาเหตุจาก

  • วางหลอดในตำแหน่งที่ไม่เหมาะสมเกิดเงาบัง เกิดความผิดพลาดในการทำงาน สายตาเมื่อยล้าง่าย

ข้อแก้ไข - เปลี่ยนโคมไฟใหม่ให้มีแสงสว่างกระจายในรัศมีกว้าง และวางเหนือศรีษะ

4. เกิดความแตกต่างมาก มีสาเหตุมาจาก

  • บริเวณรอบ ๆชิ้นงานเกิดความแตกต่างกับชิ้นงาน มีผลต่อการรับแสงของประ สาทตา มีสาเหตุมาจาก

ข้อแก้ไข - เลือกใช้สีให้เข้ากับชิ้นงานในบริเวณรอบ ๆชิ้นงาน

5. เกิดเงาสะท้อนและแสงจ้า มีสาเหตุมาจาก

  • วางตำแหน่งของหลอดไฟ และ โคมไฟไม่เหมาะสม แสงสว่างจ้า กระจายสูงเกินไป

ข้อแก้ไข - เปลี่ยนเป็นชนิดซ่อนหลอดไฟ ควรเป็นโคม 2 ชั้น เพื่อป้องกันอันตรายจากการสัมผัสโดน โคม ชั้นนอกที่ร้อน


การออกแบบระบบระบายอากาศ
พฤติกรรมของปอดและหัวใจ ของคนงานที่ทำงานลักษณะต่าง ๆ


สภาพการทำงาน

ออกซิเจนที่ต้องการ
ลิตร / นาที

ปริมาณลมที่ผ่านปอด
ลิตร / นาที

% ออกซิเจนที่ดูดซึม

อัตราหัวใจเต้น
ครั้ง / นาที

พักผ่อน

0.25 - 0.3

6 - 7

20

60 - 70

ทำงานเบาๆ

0.5 - 1.0

11 - 12

22

70 - 100

ทำงานหนักปานกลาง

1.0 - 1.5

20 - 31

23

100 - 125

ทำงานหนัก

1.5 - 2.0

31 - 43

23

125 - 150

ทำงานหนักมาก

2.0 - 2.5

43 - 56

22

150 - 175

เล่นกีฬาที่หนัก ๆ

2.5 - 4.0

60 - 100

20

เกินกว่า 175

ค่าความเป็นพิษของสาร


ค่าความเป็นพิษ

ค่า TLV

ppm

mg./ ลูกบาศก์เมตร

1. เป็นพิษเล็กน้อย

เกิน 500

เกิน 0.5

2. เป็นพิษปานกลาง

101 - 500

0.001- 0.5

3. เป็นพิษมาก

0 - 101

0 - 0.001